ADHD en menstruatie: waarom klachten erger worden
De ene week loopt het best aardig. Je krijgt dingen af, je kunt makkelijker schakelen en je huishouden lijkt zowaar mee te werken. Een paar dagen later vergeet je waarom je naar boven liep, komt ieder geluid harder binnen en voelt een simpele taak ineens als een project van drie werkdagen.
Als je dat patroon vaker rond je menstruatie merkt, is het logisch dat je je afvraagt of je cyclus iets met je ADHD doet. Daar zijn inmiddels aanwijzingen voor. Alleen is het verhaal minder simpel dan: oestrogeen omhoog is goed, oestrogeen omlaag is slecht.
Hormonale schommelingen kunnen ADHD-klachten gedurende de menstruatiecyclus beïnvloeden. Vooral in de late luteale fase, de dagen vóór de menstruatie, en rond de menstruatie zelf melden vrouwen vaker meer moeite met aandacht, stemming en executieve functies. Oestrogeen kan het dopaminesysteem beïnvloeden, maar hoe sterk dit effect bij één persoon is, verschilt en wordt nog onderzocht.
ADHD en menstruatie: wat weten we echt?
Over ADHD en hormonen wordt veel gezegd. Een deel daarvan klinkt inmiddels alsof het al jaren vaststaat, terwijl het onderzoek naar de menstruatiecyclus bij ADHD nog verrassend jong is.
Een systematische review uit 2025 vond maar elf studies naar ADHD en vrouwelijke geslachtshormonen. De uitkomsten wijzen wel dezelfde kant op: hormonale veranderingen lijken bij een deel van de vrouwen samen te hangen met veranderingen in ADHD-klachten. Maar de onderzoeken zijn klein en gebruiken verschillende methodes. We weten dus genoeg om het serieus te nemen, maar nog niet genoeg om voor iedere vrouw een keurige kalender te tekenen waarop staat wanneer haar ADHD beter of slechter zal zijn.
Een nieuwere review naar menstruatie en ADHD kwam tot een vergelijkbare conclusie. Er zijn steeds meer aanwijzingen voor veranderingen in klachten gedurende de cyclus, maar er is nog veel degelijk onderzoek nodig.
Wat hebben hormonen met ADHD te maken?
ADHD heeft onder andere te maken met systemen in de hersenen waarin dopamine en noradrenaline een rol spelen. Oestrogeen kan invloed hebben op dopaminerge processen. Dat maakt het biologisch aannemelijk dat veranderingen in oestrogeen gedurende de cyclus ook iets kunnen doen met aandacht, motivatie en executieve functies.
Alleen betekent dat niet dat je dopamine simpelweg evenredig met je oestrogeen omhoog en omlaag gaat. Zo netjes werken je hersenen helaas niet. Ook progesteron verandert gedurende de cyclus en daarnaast spelen slaap, stress, pijn, stemming en je persoonlijke gevoeligheid mee.
Onderzoekers denken daarom vooral in termen van een samenspel. Hormonale schommelingen kunnen een systeem dat bij ADHD al anders werkt extra beïnvloeden. Bij de ene vrouw merk je daar nauwelijks iets van. Bij de andere is het verschil tussen twee weken in dezelfde maand enorm.
Wanneer kunnen ADHD-klachten tijdens de menstruatiecyclus veranderen?
Het duidelijkste signaal uit het huidige onderzoek zit in de tweede helft van de cyclus. Vooral in de late luteale fase, dus grofweg de dagen vlak vóór de menstruatie, melden vrouwen met ADHD vaker dat concentratie, emotionele regulatie, energie en executieve functies moeilijker worden. Ook tijdens de menstruatie zelf kunnen klachten sterker aanvoelen.
Over de eerste helft van de cyclus en rond de eisprong hoor je vaak dat vrouwen zich juist scherper of energieker voelen. Sommige vrouwen herkennen dat absoluut. Alleen is het wetenschappelijke bewijs hiervoor nog minder stevig dan voor de premenstruele verslechtering. Ik zou er dus geen regel van maken dat je rond je eisprong automatisch een soort CEO-versie van jezelf wordt.
Eerste helft van de cyclus
Oestrogeen loopt na de menstruatie meestal op. Sommige vrouwen ervaren in deze fase minder ADHD-klachten of meer energie en focus. Dat patroon is niet bij iedereen hetzelfde en is nog niet sterk genoeg onderzocht om er harde voorspellingen aan te hangen.
Vlak vóór en rond de menstruatie
Hier zien we de duidelijkste aanwijzingen voor verergering. In onderzoek en klinische ervaringen worden onder andere meer onoplettendheid, moeite met concentreren, emotionele ontregeling en minder energie genoemd.
Heb je daarnaast veel last van somberheid, prikkelbaarheid of andere heftige klachten vóór je menstruatie, bespreek dat dan met je huisarts of behandelaar. Er kan meer spelen dan alleen ADHD, bijvoorbeeld PMS of PMDD. Dat kun je niet betrouwbaar uit één slechte week afleiden.
ADHD-medicatie en menstruatie: kan de werking verschillen?
Dit is een van de interessantste vragen, juist omdat veel vrouwen zelf melden dat hun medicatie vlak vóór de menstruatie minder lijkt te doen.
Daar is inmiddels voorzichtig onderzoek naar. In een kleine Nederlandse casusreeks werden negen vrouwen gevolgd die in de premenstruele week meer ADHD- en stemmingsklachten hadden en minder effect van hun gebruikelijke stimulantia ervaarden. Hun behandelaars verhoogden de dosis tijdelijk in die fase. Alle negen rapporteerden verbetering.
Dat klinkt veelbelovend, maar negen vrouwen zonder controlegroep is nog geen behandelrichtlijn. De onderzoekers zelf benadrukken dat verder onderzoek nodig is. Het is dus niet de bedoeling om op basis hiervan zelf met je dosis te gaan schuiven.
Merk je dat je medicatie steeds in dezelfde fase minder goed lijkt te werken? Houd eerst een paar cycli bij wat je merkt en neem dat overzicht mee naar je voorschrijver. Vraag vervolgens of je cyclus meegenomen kan worden in de evaluatie van je behandeling. Aanpassing van dosis of timing hoort altijd samen met je arts of psychiater te gebeuren.
ADHD en overgang: waarom klachten dan opnieuw kunnen veranderen
Hetzelfde onderwerp komt terug rond de perimenopauze en overgang. In die levensfase worden hormoonspiegels grilliger en daalt oestrogeen uiteindelijk structureel. Veel vrouwen met ADHD melden in deze periode meer moeite met aandacht, geheugen, stemming en dagelijkse organisatie.
Er zijn ook vrouwen bij wie ADHD juist in deze fase voor het eerst serieus wordt herkend. Dat betekent niet dat ADHD opeens door de overgang ontstaat. ADHD begint in de ontwikkeling. Wel kan een verandering in hormonen, slaap en belasting ervoor zorgen dat strategieën waarmee je jarenlang overeind bleef ineens niet meer genoeg zijn.
Ook hier geldt dezelfde belangrijke nuance: de overgang en ADHD worden steeds meer onderzocht, maar de wetenschappelijke basis is nog kleiner dan we zouden willen. Een systematische review uit 2025 concludeerde expliciet dat er meer onderzoek nodig is naar menopauze en ADHD.
Herken je jezelf vooral in het bredere plaatje van jarenlang compenseren en pas later vastlopen? Lees dan ook laat gediagnosticeerd worden met ADHD als volwassene.
Wat kun je zelf met dit patroon?
Je hoeft niet meteen iets aan je behandeling te veranderen. De nuttigste eerste stap is meestal veel saaier: kijken of er bij jou daadwerkelijk een patroon bestaat.
- Houd je cyclus en ADHD-klachten tegelijk bij. Noteer bijvoorbeeld concentratie, prikkelbaarheid, stemming, slaap, energie en hoe goed je medicatie voor je gevoel werkt. Kijk liever naar meerdere cycli dan naar één maand.
- Neem je overzicht mee naar je arts of psychiater. Een patroon op papier is een stuk bruikbaarder dan “volgens mij werkt mijn medicatie soms niet”.
- Vraag of je cyclus mee kan worden genomen in je behandeling. Zeker wanneer klachten of medicatie-effect elke maand rond dezelfde dagen veranderen.
- Plan waar het kan, niet waar het moet. Als jij merkt dat bepaalde dagen structureel zwaarder zijn, kan het helpen om daar minder grote of ingewikkelde taken neer te leggen. Niet omdat je cyclus je agenda bepaalt, maar omdat je inmiddels informatie over jezelf hebt.
- Kijk ook naar slaap, pijn en stemming. Slecht slapen of veel menstruatiepijn kan concentratie op zichzelf al beroerder maken. Niet iedere slechte ADHD-dag hoeft rechtstreeks door hormonen te komen.
ADHD-zorg kijkt nog niet standaard naar de cyclus
Vrouwenspecifieke ADHD-zorg is nog volop in ontwikkeling. Recente reviews wijzen erop dat menstruatie, zwangerschap, de periode na een bevalling en de overgang veel relevanter kunnen zijn voor klachten en behandeling dan lange tijd werd meegenomen.
Dat betekent niet dat iedere arts de cyclus negeert. Wel zijn er nog weinig stevige behandelstudies en ontbreekt er veel praktische kennis over wat je precies moet aanpassen, voor wie en wanneer. Juist daarom is het belangrijk om je eigen patroon goed te beschrijven en mee te nemen naar je behandelaar.
Dit is ook precies het onderwerp waar mijn boek Niet gek, gewoon hormonaal over gaat. Niet omdat hormonen álles verklaren, maar omdat dit stuk van de puzzel te vaak pas laat wordt gezien.
Meer lezen over ADHD, hormonen en je cyclus?
Bekijk Niet gek, gewoon hormonaal.
Veelgestelde vragen over ADHD en menstruatie
Kunnen ADHD-klachten erger worden vóór de menstruatie?
Ja, dat wordt in meerdere kleine studies en recente reviews beschreven. Vooral in de late luteale fase en rond de menstruatie melden vrouwen vaker meer onoplettendheid, moeite met concentreren, emotionele ontregeling en minder energie. Niet iedere vrouw met ADHD merkt dit even sterk.
Wat heeft oestrogeen met ADHD te maken?
Oestrogeen kan invloed hebben op dopaminerge systemen die betrokken zijn bij aandacht, motivatie en executieve functies. Onderzoekers vermoeden dat hormonale schommelingen daardoor ADHD-klachten kunnen beïnvloeden. Hoe dat precies werkt en waarom de ene vrouw er veel meer van merkt dan de andere, wordt nog onderzocht.
Werkt ADHD-medicatie minder goed tijdens mijn menstruatie?
Sommige vrouwen melden vooral vlak vóór de menstruatie minder effect van stimulantia. Daar zijn voorlopige onderzoeksgegevens voor, maar nog geen groot bewijs waarmee je voor iedereen dezelfde aanpassing kunt adviseren.
Kan ADHD-medicatie worden aangepast aan mijn cyclus?
In een kleine casusreeks hadden negen vrouwen baat bij een tijdelijke verhoging van hun stimulantia in de premenstruele week. Dit is nog geen standaardbehandeling. Pas je medicatie daarom nooit zelf aan, maar bespreek terugkerende verschillen met je voorschrijver.
Heeft ADHD ook met de overgang te maken?
Veel vrouwen met ADHD melden meer klachten tijdens de perimenopauze en overgang. Er zijn aanwijzingen dat hormonale veranderingen hierbij een rol spelen, maar de overgang is binnen ADHD nog onvoldoende onderzocht.
Hoe lang moet ik mijn cyclus en ADHD-klachten bijhouden?
Eén maand kan toevallig een rare maand zijn. Meerdere cycli geven een beter beeld. Noteer steeds dezelfde dingen, bijvoorbeeld aandacht, stemming, slaap, energie, prikkelbaarheid en het ervaren effect van medicatie, zodat je patronen beter kunt vergelijken.
Bronnen en inhoudelijke basis
Het onderzoek naar ADHD en vrouwelijke hormonen ontwikkelt snel. Daarom zijn stellige uitspraken bewust vermeden en is onderscheid gemaakt tussen aanwijzingen, zelfrapportage en behandelonderzoek.
- Osianlis et al. (2025), systematische review naar ADHD en geslachtshormonen bij vrouwen.
- Menstrual health and ADHD symptoms, scoping review.
- De Jong et al. (2023), premenstruele aanpassing van psychostimulantia bij negen vrouwen.
- Kooij et al. (2025), review over vrouwelijke ADHD en hormonale levensfasen.
- PsyQ, Vrouwen en ADHD.