Waarom mannen met ADHD hun emoties vaak wegstoppen
Waarom emoties bij ADHD vaak omslaan in boosheid of stilte, en wat jou en je partner kan helpen.
Misschien herken je dit. Van binnen voel je van alles, maar naar buiten komt er vooral irritatie of een korte, felle reactie uit. Dat overkomt veel mannen met ADHD. Emoties komen bij ADHD sneller en heftiger binnen, terwijl mannen vaak al vroeg leren om kwetsbare gevoelens niet te laten zien. Die twee dingen samen zorgen ervoor dat emoties verdwijnen achter boosheid, stilte of een grapje. Gelukkig zijn er dingen die kunnen helpen, voor jou en voor de mensen om je heen.
Waarom emoties bij ADHD vaak anders binnenkomen
Bij ADHD gaat het niet alleen om concentratie of onrust. Emoties spelen minstens zo'n grote rol, ook al staat dat niet in de officiele diagnosecriteria. Onderzoek laat zien dat problemen met emotieregulatie bij veel volwassenen met ADHD een groot onderdeel zijn van hun klachten, niet iets wat er losstaand bij komt.
Dat betekent dat gevoelens sneller opkomen, sterker aanvoelen en langer blijven hangen dan bij iemand zonder ADHD. Een opmerking die voor een ander onschuldig is, kan bij jou een golf van irritatie of onrust veroorzaken. Dit komt doordat je hersenen die prikkel anders verwerken.
Bij veel mannen met ADHD komt daar nog iets bij. Onrecht, oneerlijkheid of het gevoel niet serieus genomen te worden, raakt vaak extra hard. Dan schiet je misschien sneller in de verdediging dan je zou willen. Herken je dat een kleine kritische opmerking je hele dag kan verpesten? Lees dan ook onze blog over rejection sensitive dysphoria (RSD).
Waarom mannen hun emoties vaker wegstoppen
Naast wat ADHD met je emoties doet, speelt er nog iets mee. Van jongs af aan leren veel jongens dat kwetsbaarheid niet iets is om te laten zien. Verdriet, angst of onzekerheid tonen, voelt dan al snel als een risico.
Wat sociale verwachtingen met je doen
Onderzoek naar emoties bij mannen laat een duidelijk patroon zien. Mannen tonen over het algemeen vooral de emoties die als "sterk" gelden, zoals boosheid of blijdschap. Kwetsbare gevoelens zoals verdriet, angst of schaamte worden vaker onderdrukt of, opvallend genoeg, omgezet in boosheid.
Dat maakt boosheid soms een soort omweg. Niet omdat je eigenlijk boos bent, maar omdat boosheid veiliger voelt dan laten zien dat je ergens onzeker over bent of pijn van iets hebt. Bij ADHD komt daar nog een laag bovenop. Je hebt toch al minder rem op directe reacties. Als je van jongs af aan hebt geleerd om kwetsbare emoties weg te drukken, dan is boosheid vaak het enige signaal dat nog naar buiten komt.
Wat wegstoppen op de lange termijn doet
Op korte termijn lijkt wegstoppen te werken. Je gaat door, je laat niets merken, het leven gaat verder. Maar emoties die je systematisch negeert, verdwijnen niet. Ze stapelen zich op.
- Je voelt je vaker moe of leeg, zonder duidelijke reden
- Kleine dingen kunnen ineens groot aanvoelen
- Je merkt dat je sneller kort aangebonden bent naar mensen om je heen
- Relaties kunnen onder druk komen te staan omdat partners of vrienden niet weten wat er speelt
Dat kan ontzettend frustrerend zijn, ook voor jezelf. Je wilt vaak helemaal niet zo kortaf of afstandelijk zijn. Het gebeurt gewoon, voordat je er erg in hebt.
Wat er in je hersenen en lichaam gebeurt bij ADHD en emoties
Zonder in ingewikkeld jargon te vervallen: bij ADHD werkt het deel van je hersenen dat helpt om directe reacties af te remmen minder soepel. Datzelfde geldt voor het gebied dat betrokken is bij het verwerken van emoties.
In de praktijk merk je dat als een golf. Een gevoel komt op, en voordat je de kans hebt om te bedenken hoe je erop wilt reageren, ben je al aan het reageren. Achteraf denk je dan soms: waarom deed ik dat zo heftig?
Belangrijk om te weten: dit zegt niets over je karakter. Het is een verschil in hoe je hersenen prikkels en emoties verwerken, niet een gebrek aan wilskracht of zelfbeheersing.
Wat kun je zelf doen
Gelukkig zijn er dingen die kunnen helpen. Niet om je emoties helemaal onder controle te krijgen, dat is geen realistisch doel, maar wel om er bewuster mee om te gaan.
- Benoem voor jezelf wat je voelt, ook als het alleen in je hoofd is. "Ik voel me nu onzeker" werkt vaak al rustgevender dan wegduwen
- Bouw een korte pauze in voordat je reageert, ook al is dat maar tien seconden
- Zoek een uitlaatklep die bij je past, bewegen werkt voor veel mensen beter dan stilzitten en piekeren
- Praat met iemand die je vertrouwt, ook als het ongemakkelijk voelt
Voor veel mannen helpt het ook om structuur te vinden in hoe ze met hun ADHD en emoties omgaan, bijvoorbeeld met een boek dat praktische handvatten geeft. Zo'n boek vervangt geen professionele hulp, maar kan wel een laagdrempelige eerste stap zijn.
Men with Adult ADHD 5-in-1
Handig als je liever met een boek aan de slag gaat: dit boek combineert focus, productiviteit, emotieregulatie, organisatie en relaties in één gids, gebaseerd op CBT-technieken.
Auteur Jaren Knox schreef dit boek specifiek voor mannen met ADHD. Het behandelt vijf thema's in één geheel, waaronder het omgaan met emoties, zodat je niet meerdere losse boeken hoeft aan te schaffen.
Bekijk prijs en beschikbaarheid Advertentielink naar bol.com. Je betaalt niets extra.Pluspunten
- Combineert meerdere ADHD-thema's in één boek
- Specifiek geschreven voor mannen met ADHD
- Gebaseerd op CBT, een erkende therapievorm
Minpunten
- Recent verschenen, dus nog weinig onafhankelijke reviews beschikbaar
- Zelfpublicatie, geen uitgeverskeurmerk
Wat kunnen partners doen
Niet alleen jijzelf, maar ook je partner kan hier last van hebben. Boosheid of afstandelijkheid die eigenlijk verdriet of onzekerheid is, kan voor je partner verwarrend zijn. Zonder uitleg lijkt het al snel iets persoonlijks.
- Leg uit dat een felle reactie vaak iets anders verbergt, ook al is dat op het moment zelf lastig
- Spreek samen een signaal af voor als het te veel wordt, zodat je een moment kunt pakken zonder dat het als afwijzing voelt
- Geef elkaar de ruimte om er later op terug te komen, in plaats van het gesprek te forceren op het heetst van de strijd
Sommige partners vinden het waardevol om ook zelf iets te lezen over hoe het is om met ADHD te leven.
Druks, mijn (on)rustige leven met ADHD
Herkenbaar en persoonlijk geschreven: Francien Regelink beschrijft openhartig haar eigen leven met ADHD, inclusief de invloed op emoties, energie en zelfbeeld.
Dit boek is geschreven vanuit het perspectief van een vrouw, en dus niet mannenspecifiek. Toch geeft het een eerlijk en herkenbaar beeld van hoe ADHD het dagelijks leven en de emoties beinvloedt, ook voor mannelijke lezers en partners die willen begrijpen hoe het leven met ADHD eruitziet.
Bekijk prijs en beschikbaarheid Advertentielink naar bol.com. Je betaalt niets extra.Pluspunten
- Persoonlijk en toegankelijk geschreven, leest vlot weg
- Legt op een begrijpelijke manier uit wat ADHD inhoudt
- Wordt ook door mannelijke lezers als herkenbaar ervaren
Minpunten
- Geschreven vanuit een vrouwelijk perspectief, niet mannenspecifiek
- Niet ieder onderwerp is voor iedere lezer even herkenbaar
Veelgestelde vragen
Waarom word ik zo snel boos als ik eigenlijk iets anders voel?
Dat komt vaak doordat boosheid een makkelijker uitweg is dan kwetsbare emoties zoals verdriet of onzekerheid. Bij ADHD komt daar nog bij dat directe reacties lastiger te remmen zijn, waardoor boosheid vaak als eerste naar buiten komt.
Is emotieregulatie een officieel ADHD-symptoom?
Het staat niet in de officiele diagnosecriteria, maar onderzoek laat wel zien dat problemen met emotieregulatie bij veel volwassenen met ADHD een centraal onderdeel zijn van hun klachten.
Kan ik iets doen zonder medicatie?
Ja. Bewustwording, korte pauzes voor je reageert, bewegen en praten met iemand die je vertrouwt, helpen al veel mensen. Voor sommigen is medicatie of therapie een aanvullende stap, dat is heel persoonlijk.
Wat als ik dit al jaren doe en niet weet hoe ik het anders moet aanpakken?
Dat is heel normaal, patronen die je al lang hebt, veranderen niet van vandaag op morgen. Een gesprek met een huisarts, psycholoog of ADHD-coach kan helpen om te ontdekken wat voor jou werkt.
Je bent niet de enige die dit herkent. Emoties wegstoppen voelt op het moment zelf soms als de veiligste optie, maar op termijn kost het je meer dan het oplevert. Kleine stappen, voor jezelf en samen met de mensen om je heen, maken al verschil.
Wil je weten hoe emoties en ADHD er bij vrouwen uitzien? Lees dan ook onze blog over ADHD bij vrouwen. Twijfel je nog of je zelf ADHD-kenmerken herkent? Bekijk dan onze blog over de symptomen van ADHD bij volwassenen.
Bronnen en onderzoek
- Soler-Gutierrez, Perez-Gonzalez & Mayas (2023), Evidence of emotion dysregulation as a core symptom of adult ADHD: A systematic review, PLOS ONE
- ADDA, Attention Deficit Disorder Association, ADHD Emotional Dysregulation: Managing Intense Emotions
- Psychologie Magazine (2022), Stille wateren: het verborgen gevoelsleven van de Nederlandse man
- Impuls & Woortblind, Emotieregulatie bij ADHD
Producten, prijzen en beschikbaarheid kunnen na publicatie veranderen. Dit artikel wordt periodiek gecontroleerd en bijgewerkt.
